Ahşap çubuklarla adım adım.

Hedef: Ksilofonun bölümlerini (ahşap çubuklar, çerçeve, tokmaklar, rezonatör tüpleri) adlandırır; çubuk uzadıkça sesin kalınlaştığını fark eder ve iki tokmakla vurur.

Süre: ~5 dk · Konu: Dinleme, Nota

Ön bilgi: Ön bilgi gerekmez.

Uygulama: Gerçek bir ksilofon varsa önce sınıfta gösterin: ahşap çubuklar çerçevedeki ipler/raylar üzerinde durur, altındaki tüpler (rezonatör) sesi güçlendirir, tokmaklar sert başlıklıdır. Ekranda bir çubuğa dokunmak tokmakla vurmak demektir; çubuğun ortasına vurmak en dolgun sesi verir. Son adımda iki çubuğa aynı anda vurulur: dokunmatik ekranda iki parmak, bilgisayarda iki tuş (ör. A ve K) kullanılır.

Hedef: Sekiz çubuğu sırayla iki yönde çalarak soldan sağa sesin inceldiğini ve sağdan sola kalınlaştığını ayırt eder; iki sesi kalın–ince olarak karşılaştırır.

Süre: ~5 dk · Konu: Dinleme

Ön bilgi: Çubuğa tokmakla vurabilmek. · Önce: Ksilofonun bölümlerini tanıyorum

Uygulama: Öğrencilerden çubukların uzunluğuna bakmalarını isteyin: kısalan çubuk = incelen ses. Ses yüksekliği (kalın–ince) ile ses şiddeti (yüksek–alçak) karıştırılmamalı. ‘Yavaş dinle’ düğmesi örneği yavaş çalar.

Hedef: Do, Re ve Mi çubuklarını adlarıyla bulur ve Do–Re–Mi dizisini yukarı ve aşağı doğru sırayla çalar.

Süre: ~6 dk · Konu: Nota

Ön bilgi: Çubukların soldan sağa inceldiğini bilmek. · Önce: Çubukları ve seslerini keşfediyorum

Uygulama: Renkli çubuk görünümü açıkken Do kırmızımsı, Re turuncu, Mi sarıdır; renkleri ‘Renkli çubuklar’ düğmesiyle kapatıp yalnızca adla da deneyin. Nota adları ayarlardan Do–Re–Mi ya da C–D–E olarak seçilebilir. Karışık adımda nota sırası her seferinde değişir.

Hedef: Fa ve Sol çubuklarını adlarıyla bulur; Do–Re–Mi–Fa–Sol dizisini yukarı ve aşağı doğru çalar ve beş nota arasından adı verilen notayı seçer.

Süre: ~6 dk · Konu: Nota, Melodi

Ön bilgi: Do, Re ve Mi çubuklarını bulabilmek. · Önce: Do, Re ve Mi notalarını çalıyorum

Uygulama: Fa, Mi’nin hemen sağındadır; ksilofonda (piyanodaki gibi) aralarında boşluk yoktur, çünkü bu diatonik ksilofonda yalnızca ‘beyaz tuş’ notaları vardır. Beş notalık merdiveni önce yavaş, sonra normal hızda çaldırın.

Hedef: La, Si ve ince Do çubuklarını bulur; Do–ince Do (8 nota) dizisini sırayla çalar ve kalın Do ile ince Do’nun aynı adı taşıdığını açıklar.

Süre: ~7 dk · Konu: Nota

Ön bilgi: Do’dan Sol’a beş çubuğu bulabilmek. · Önce: Fa ve Sol notalarını öğreniyorum

Uygulama: İnce Do, kalın Do’nun bir oktav üstüdür: aynı ad, daha kısa çubuk, daha ince ses. İki Do’yu art arda çaldırıp benzerliği dinletin. Bu adımlarda dizi tamamlanır; öğrenciler bütün diziyi bir kez yavaş, bir kez normal çalabilir.

Hedef: Karışık sırada verilen üç–beş notayı ses yüksekliğine göre kalından inceye ve inceden kalına doğru sıralayıp çalar.

Süre: ~7 dk · Konu: Dinleme, Nota

Ön bilgi: Sekiz çubuğun yerini bilmek. · Önce: La, Si ve ince Do notalarını çalıyorum

Uygulama: Kartlar karışık gelir; öğrenci her kartı çubukta deneyerek dinleyebilir, ama doğru sırada çalması gerekir. Yanlış sırada vurulan nota açıklamayla işaretlenir. Görsel ipucu: kalın ses = uzun çubuk = sol taraf.

Hedef: Sol anahtarlı portede Do4–Do5 arasındaki notaları tanır ve doğru ksilofon çubuğuna vurur; ad ve porte ipuçlarını birlikte kullanır.

Süre: ~8 dk · Konu: Nota

Ön bilgi: Sekiz çubuğun adını bilmek. · Önce: La, Si ve ince Do notalarını çalıyorum

Uygulama: Do alt yardımcı çizgide, Mi birinci çizgide, Sol ikinci çizgide, Si üçüncü çizgide, ince Do üçüncü aralıktadır. ‘Nota isimleri’ kapalıyken porte altındaki ad gizlenir. Yardımsız modda çubuklar işaretlenmez; iki yanlıştan sonra ipucu gelir.

Hedef: Dinlediği üç notalık melodileri aynı sırayla tekrar eder; giderek uzayan bir ses zincirini hatırlar.

Süre: ~8 dk · Konu: Dinleme, Melodi

Ön bilgi: Do’dan Sol’a çubukları bulabilmek. · Önce: La, Si ve ince Do notalarını çalıyorum

Uygulama: İlk iki yankıda çubuklar yanar; sonrakilerde yalnızca ses vardır. Öğrencilere ilk notayı söyleyin ve sonraki notanın daha kalın mı ince mi olduğunu düşünmelerini isteyin. Gösterim sırasında vurulan çubuklar değerlendirilmez (önce dinle).

Hedef: Metronomla birlikte dörtlük (ta) ve ikilik (ta-a) notalardan oluşan ritimleri doğru notalarla ve zamanında çalar.

Süre: ~8 dk · Konu: Ritim

Ön bilgi: Düzenli bir vuruşu takip edebilmek. · Önce: La, Si ve ince Do notalarını çalıyorum

Uygulama: Önce sınıfça ‘ta ta ta ta’ ve ‘ta-a ta-a’ diye seslendirin. Program dört tık sayar, sonra öğrenci çalar. Her vuruşun hem notası hem zamanı değerlendirilir (erken/geç/kaçan). Ksilofon sesi kendiliğinden söndüğü için ikilik notada çubuğa bir kez vurulur ve ikinci vuruş içinden sayılır.

Hedef: Do–Sol aralığındaki beş notayla yazılmış kısa melodileri adlarına bakarak ve ipuçsuz çalar; birini tempoda seslendirir.

Süre: ~9 dk · Konu: Melodi

Ön bilgi: Do–Sol çubuklarını bulabilmek; dörtlük ve ikilik notaları tanımak. · Önce: Fa ve Sol notalarını öğreniyorum, Dörtlük ve ikilik ritimlerle çalıyorum

Uygulama: Melodiler bu ders için özgün olarak yazıldı. Önce ‘Dinle’ ile örnek dinletin. Üçüncü melodi porteden okunur; ‘Nota isimleri’ kapatılırsa porte altındaki adlar da gizlenir. Yardımlı mod açıksa sıradaki çubuk ışıklanır. Son adım tempoda değerlendirilir.

Hedef: Do4–Do5 aralığındaki özgün bir şarkıyı iki cümleye ayırarak öğrenir, porteden bütün olarak çalar, tempoda seslendirir ve iki tokmakla aynı anda vurarak bitirir.

Süre: ~10 dk · Konu: Melodi, Ritim

Ön bilgi: Sekiz çubuğu bulmak, porteden nota okumak, dörtlük ve ikilik notalar. · Önce: Gösterilen notaları buluyorum, Beş notalık melodileri çalıyorum

Uygulama: ‘Ahşap Yağmur’ bu ders için özgün olarak yazılmış 14 notalık bir şarkıdır. Önce iki cümleyi ayrı ayrı çaldırın, sonra porteden bütün şarkıyı. Tempolu adımda her notanın zamanı değerlendirilir. Final akorunda iki tokmakla Do ve ince Do’ya aynı anda vurulur.

Hedef: Nota bulma, porte okuma, işitsel ayırt etme, sıralama, iki tokmakla birlikte çalma, melodi tekrarı ve ritim becerilerini karma bir uygulamada gösterir.

Süre: ~12 dk · Konu: Nota, Dinleme, Melodi, Ritim

Ön bilgi: Ksilofon modüllerini tamamlamış olmak. · Önce: Notaları kalından inceye sıralıyorum, Dinlediğim üç notayı tekrar ediyorum, İlk ksilofon şarkımı öğreniyorum

Uygulama: Sonuç ekranında beceri özeti görünür; hangi konunun tekrar edilmesi gerektiğini gösterir. ‘Yanlışları tekrar et’ yalnızca hatalı adımları yeniden çaldırır. Resmî ölçme aracı değildir.